1398/12/17 14:36

روانشناس و کرونا

توسط مدیر / 0 نظر

روانشناس و کرونا

تقدیم به کادر درمانی ویروس کرونا

سرانجام همان گونه که پیش بینی می شد پای ویروس کرونا به کشور ما نیز باز شد و خیلی سریع در شهر های زیادی مردم ما را به ترس و وحشت انداخت و تعدادی از آنها را نیز آلوده کرد. 

بدیهی است که افراد مبتلا برای بهبودی، از یک طرف باید به توصیه های ایمنی و بهداشتی و مصرف داروهای تجویز شده توسط پزشکان اقدام نمایند و از سوی دیگر با کمک یافته های روان شناسی تلاش کنند تا روحیه و سلامت روان خود را حفظ نمایند. 

سالهاست در حوزه پزشکی که رویکرد صرفا مکانیکی به انسان و بیماری، خصوصاً بیماری های صعب‌العلاج مورد شک و تردید قرار گرفته و بر رابطه متقابل بین جسم و روان تاکید می شود.

 امروزه در برخی از معتبرترین مراکز درمان پزشکی، روان شناسان به عنوان دستیار پزشکان در درمان بیماریها فعالیت می کنند، زیرا یافته های تجربی ثابت کرده اند که در بیماری‌های سخت حفظ روحیه و کاهش استرس می تواند از یک طرف کادر درمانی و مراقبان فرد بیمار را کمک کند و از سوی دیگر اثربخشی داروها را افزایش دهد.

 بر این اساس به نظر می‌رسد که توجه به نکات زیر توسط مبتلایان به بیماری کووید 19 می تواند به بهبودی آنها کمک نماید:

مدیریت زبان

سالهاست که روانشناسان پی برده اند که نه تنها "حرف باد هوا نیست". بلکه خودگویی‌های انسان در دستگاه شناختی او ثبت و ضبط شده و سپس روحیه و رفتار فرد را تحت تاثیر قرار می دهد. انسان به وسیله خودگویی می تواند به مدیریت روحیه و رفتار خود اقدام نمایند. به نمودار زیر توجه کنید :

زبان ⬅ ذهن ⬅ رفتار 

بر اساس این نمودار "کلمات"، ذهن ما را تحت تاثیر قرار می دهند و به دنبال آن، ذهن رفتار را مدیریت می کند. بنابراین زبان منفی ⬅ ذهن منفی ⬅ رفتار منفی. 


به طور طبیعی افرادی که دچار یک بیماری صعب‌العلاج می شوند شروع به گفتگوی منفی با خود می کنند. عباراتی مانند :

1_ چرا من باید به این ویروس مبتلا شوم؟ 
2_ حتماً خواهم مرد، 
3_ ای کاش در خانه می ماندم و دچار این بیماری نمی شدم، 
4_ این حق من نبود. 

دستگاه ذهنی انسان که راهبری رفتارهای او را به عهده دارد به شدت تحت تاثیر این خودگویی‌های منفی قرار گرفته و موجب کاهش شدید روحیه و افزایش استرس فرد بیمار می‌شود و این می تواند نقش مهمی در کاهش تاثیر داروهای مصرفی و خدمات پزشکی و مراقبتی داشته باشد. 

بنابراین توصیه اکید روان شناسان به افراد گرفتار به بیماری کووید 19 آن است که به شدت از خودگویی‌های منفی پرهیز کنند و هنگام استراحت در منزل یا بیمارستان با مشغول کردن خود به فعالیت هایی مانند مطالعه، فیلم، نوشتن و نظایر آن فرصت خودگویی منفی را از زبان خود بگیرند. کتاب "شفای زندگی" نوشته خانم لوییز هی برای مطالعه این افراد بسیار مناسب است. 

بدیهی است که "دیگرگویی منفی" نیز می تواند به همان اندازه آسیب‌زا باشد. بنابراین مراقبان از این افراد نیز باید توجه داشته باشند که همچنان که دروغ و خوش بینی غیرمنطقی توصیه نمی شود، دادن اطلاعات غلط و پیش بینی هایی که صحت و سقم آنها مشخص نیست نیز وضعیت این افراد را پیچیده می سازد. 

 پذیرش

رنج‌های انسانها را می توان بر روی پیوستاری قرار داد که یک سوی آن رنج‌هایی قرار دارند که انسانها با اقدامات پیشگیرانه خود می توانند مانع وقوع آنها شوند. مانند رنج ناشی از تولد فرزند معلول به واسطه ازدواج فامیلی که از قبل قابل کنترل است. 

در سوی دیگر این پیوستار رنج‌هایی قرار دارند که ابتلا به آنها تقریبا بدون خواست و اراده ما اتفاق می افتد. مانند رنج خانواده‌های شهدا هواپیمای اوکراینی، یا رنج بسیاری از افرادی که در حال حاضر درگیر بیماری کووید 19 هستند. 

در این شرایط برای حفظ سلامت روان خود و ایجاد زمینه برای اثربخشی خدمات درمانی و پزشکی چه باید کرد؟ پاسخ فرانکل، روان‌شناس بزرگ معناگرا عبارت است از: پذیرش. 

در رنج و بیماری‌هایی که آدمی ناخواسته در معرض آنها قرار می‌گیرد، بیشتر از خود بیماری، نوع مواجهه با آن اهمیت دارد. بیمارانی که در این شرایط مدام از کلمات " ای کاش" استفاده می‌کنند و به ملامت و سرزنش خود و دیگران پرداخته و به دنبال مقصر می‌گردند، در واقع بهبود و درمان خود را با چالش روبرو می کنند. 

بدیهی است که منظور از پذیرش، تسلیم شدن در برابر بیماری و آماده مرگ شدن نیست. پذیرش رنج یعنی تجمیع نیروهای جسمانی و روانی خویش برای یافتن معنای رنج و صرف نیروهای درونی برای عبور از این وضعیت. پذیرش رنج، گام نخست در مسیر بهبودی است. 

ضمن پیشنهاد مطالعه کتاب ارزشمند "انسان در جستجوی معنا" اثر ویکتور فرانکل در ادامه به بعضی از دیدگاه‌های ایشان در این زمینه اشاره می شود.

 از نظر او شهامتی که در تحمل درد و رنج خود و وقاری که در برابر مصیبت از خود نشان می دهیم، آزمون و سنجش نهایی توفیق ما به عنوان یک انسان است. او اضافه می‌کند که در ناپیمودنی‌ترین راه‌ها و در نومید کننده‎ترین وضعیت‌هاست که می‌توان عظیم‌ترین معناها را برای رنج‌مان پیدا کنیم. 

چه سازوکارهایی به فرد بیمار در پذیرش این نوع از رنج کمک می کند؟ 

سوال مهم در این زمینه آن است که چه سازوکارهایی به فرد بیمار در پذیرش این نوع از رنج کمک می کند؟  فرانکل توجه به چند چیز را در این باره موثر می داند:

الف_ شوخ طبعی:

یکی از سازوکارهایی که پذیرش رنج را ممکن می سازد، شوخ طبعی فرد نسبت به عامل رنج است. شاید یکی از دلایلی که ایرانیان در سالهای اخیر توانسته‌اند رنج‌های زیادی را تحمل کنند آن است که با رنج‌های خود شوخی می کنند. در مورد کرونا نیز صفحات اجتماعی پر از شوخی‌هایی است که ایرانیان به آن پرداخته اند. فرانکل می گوید: شوخ طبعی بیش از هر سلاح دیگری می تواند توانایی بشر را برای تحمل شرایط ناگوار بالا ببرد. 

ب_ توجه به نسبی بودن رنج:

رنج امری نسبی است. رنج کسانی که در زمان جنگ به واسطه سکونت در شهرهای مرزی مجبور به ترک خانه های خود شدند به مراتب کمتر از رنج ساکنانی بود که اسیر عراقی ها شدند و رنج آنها نیز به مراتب کمتر از ساکنینی بود که در حالت قطع عضو اسیر شدند. فرانکل می گوید: توجه به این نکته که وضع می توانست بدتر از این هم بشود، می تواند توانایی ما را برای پذیرش رنج افزایش دهد. 

پ_ امیدواری:

فرانکل: انسان تنها با امید به آینده می تواند زندگی کند و دیدگاهش به سوی ابدیت است که موجب نجات او در سخت ترین لحظات زندگی می شود. بیماری که ایمان و امید خود را از دست بدهد، محکوم به فناست. از دست دادن امید و شجاعت، بدن را در برابر بیماری ضعیف کرده و تاثیرات مرگباری دارد. 

ت_ خوش‌بینی غم‌انگیز:

این عبارت یکی از مهمترین مفاهیم در نظریه فرانکل است. از نظر او یافتن معنا برای رنجی که می بریم، پذیرش آن را برای ما آسان می‌کند. او می گوید: حتی در بدترین شرایط و وضعیت هایی که بشر ناخواسته به آنها مبتلا می شود، مانند بیماری صعب‌العلاج، مرگ عزیزان و اسارت حتما "معنایی" نهفته است. کشف این معنا در غم‌انگیز‌ترین حالت انسانی می تواند به پذیرش رنج کمک کند. از نظر او در اوج ناامیدی، هنوز حداقل یک دلیل برای ادامه زندگی وجود دارد و یافتن آن می تواند به پذیرش رنج کمک کند.

 

برای گرفتن مشاوره روانشناسی تلفنی و مشاوره فردی اپلیکیشن تلیار را نصب کنید و یا به آدرس web.teleyare.com بروید و اولین تماس تلفنی خود را با مشاور و روانشناس منتخب خود بگیرید.

نویسنده: دكتر احمد ايزدی‌تامه

نظر (0)